Muszyca Nowego Świata dotarła do Teksasu. FDA autoryzuje nitenpyram dla psów i kotów
Cochliomyia hominivorax, muchówka wytępiona w USA kilkadziesiąt lat temu, wróciła w czerwcu i do końca sierpnia dała 47 potwierdzonych inwazji. 3 września FDA rozszerzyła nadzwyczajną autoryzację nitenpyramu o profilaktykę u psów i kotów.
Skąd ten temat
Muszyca Nowego Świata (New World screwworm, NWS) to inwazja larw muchówki Cochliomyia hominivorax. W odróżnieniu od naszych plujek larwy nie czekają na martwicę, tylko wgryzają się w żywą tkankę, poszerzając ranę z każdą godziną. Nieleczona kończy się śmiercią zwierzęcia w tydzień, dwa. W USA pasożyta wytępiono w latach 60. techniką sterylnych samców i od tamtej pory bariera utrzymywana była w Ameryce Środkowej. Aż do teraz.
3 czerwca 2026 r. USDA potwierdziło pierwszy przypadek: trzytygodniowe cielę z larwami w okolicy pępka w hrabstwie Zavala w Teksasie. Do 26 sierpnia potwierdzono 47 inwazji, 46 w Teksasie i jedną w Nowym Meksyku; ostatnią, u kozy w hrabstwie Val Verde, wykryto 25 sierpnia. 31 sierpnia APHIS zwolnił pierwsze dwie strefy zakażone, więc coś tam się udaje opanować, ale front wciąż istnieje.
Co dokładnie zrobiła FDA
W czerwcu FDA wydała nadzwyczajną autoryzację (Emergency Use Authorization, EUA) dla generycznych tabletek z nitenpyramem, tylko do leczenia. 3 września autoryzację rozszerzono: obejmuje teraz Capstar (nitenpyram) i generyk, w profilaktyce i leczeniu muszycy NWS u psów, szczeniąt, kotów i kociąt o masie co najmniej 2 funtów (ok. 0,9 kg) i wieku co najmniej 4 tygodni. Produkty są bez recepty, w tabletkach 11,4 mg i 57 mg, dawkowane według masy ciała.
EUA to nie rejestracja. FDA stwierdziła, że „można rozsądnie przyjąć”, iż nitenpyram może być skuteczny, a korzyści przewyższają ryzyko. Pełnych badań skuteczności w tym wskazaniu nie ma; jest znany profil bezpieczeństwa leku stosowanego od lat przeciw pchłom i dane, że szybko zabija larwy. Timothy Schell z Centrum Medycyny Weterynaryjnej FDA mówi wprost o „wcześniej niezaspokojonej potrzebie”.
Dlaczego akurat nitenpyram
Nitenpyram działa układowo, wchłania się w kilkadziesiąt minut i utrzymuje we krwi mniej więcej dobę. To sprawia, że larwa żerująca w tkance ma z nim kontakt szybko, a lek nie kumuluje się w organizmie. Dla porównania, standardowe podejście do muszycy to mechaniczne usunięcie larw, oczyszczenie rany i preparaty miejscowe, ewentualnie iwermektyna poza wskazaniami. Amerykańskim lekarzom, którzy tego pasożyta znają tylko z podręczników, EUA daje prosty, dostępny bez recepty produkt, który właściciel może podać w dniu, w którym zauważy larwy.
Co to znaczy dla nas
W Polsce NWS nie ma i przy naszym klimacie raczej się nie zadomowi. Ale mamy trzy sytuacje, w których ta wiedza się przydaje:
- Pies wracający z podróży po Ameryce Środkowej lub Południowej, a od tego roku także z południowego Teksasu, z „dziwną raną, która się powiększa”. Larwy w żywej tkance, charakterystyczny zapach i szybki postęp to sygnał, żeby pobrać larwy do identyfikacji i zgłosić sprawę do PLW, bo to choroba zwalczana z urzędu.
- Import zwierząt z Ameryki. Warto sprawdzić, czy w dokumentach jest badanie w kierunku muszycy i profilaktyka przed wyjazdem.
- Nasza własna muszyca, czyli Lucilia i spółka u starych psów i królików latem. Mechanizm inny, ale rutyna ta sama: golić szeroko, wybierać larwy, płukać, nie ufać ranie, która „ładnie wygląda z wierzchu”.
Ciekawe jest coś jeszcze. EUA w medycynie weterynaryjnej to narzędzie, którego FDA używa rzadko, a tu użyła dwa razy w trzy miesiące. Jeśli inwazja będzie się rozszerzać, następne w kolejce będą prawdopodobnie preparaty dla bydła i koni. Będziemy śledzić.