Grypa ptaków wiosną 2026: Polska ze 102 ogniskami u drobiu, lisy w Europie i ciągłe pytanie o koty
Raport EFSA i ECDC za marzec–maj 2026 pokazuje spadający trend w Europie, ale Polska odpowiada za dwie trzecie ognisk u drobiu. Co z tego wynika dla lekarzy małych zwierząt?
Grypa ptaków 2026 w liczbach, które trudno przeoczyć
Między 28 lutego a 4 czerwca 2026 r. w 30 krajach Europy zgłoszono 949 wykryć wysoce zjadliwej grypy ptaków A(H5): 186 u drobiu i ptaków utrzymywanych oraz 763 u ptaków dzikich. Trend jest spadkowy i według autorów raportu utrzyma się przez lato. Tyle uspokajającej części.
Mniej uspokajająca jest polska: ze 154 ognisk u drobiu w Europie 102 przypadły na Polskę (66%), a z 6,5 mln ptaków padłych lub zlikwidowanych 5,7 mln to nasze fermy (88%). Najwięcej ognisk było w mazowieckim, wielkopolskim i warmińsko-mazurskim, przede wszystkim w tuczu indyków (31%), u kur niosek (18%) i w stadach reprodukcyjnych. Co ciekawe, 93% ognisk dotyczyło stad bez dostępu do wybiegu, a w 59% przypadków jako najbardziej prawdopodobne źródło wskazano pośredni kontakt z dzikimi ptakami. Innymi słowy: wirus wchodził na fermy na butach, kołach i sprzęcie. 28 maja Polska wprowadziła ogólnokrajowy zakaz ponownego zasiedlania obiektów w strefach objętych restrykcjami, do odwołania.
Grypa ptaków u ssaków: lisy na czele, niedźwiedź polarny na Svalbardzie
W Europie w tym okresie wirusa H5 stwierdzono u 31 dzikich ssaków. Najczęściej u lisów rudych: 16 padłych zwierząt w Niemczech (10), Danii, Szwecji, Luksemburgu i Holandii. Do tego szopy pracze (7 w Niemczech), borsuk, wydra, tchórz i foka szara. Norwegia zgłosiła A(H5N5) u rocznego niedźwiedzia polarnego i dorosłego morsa znalezionych martwych na Spitsbergenie; dwa inne niedźwiedzie w okolicy kulały i miały objawy przypominające niedowład kończyn miednicznych.
Holenderska historia z bydłem mlecznym doczekała się epilogu. Po wykryciu przeciwciał anty-H5N1 na jednej farmie (14 z 70 próbek mleka, 47% krów w laktacji) przebadano 3019 surowic z 427 gospodarstw w całym kraju. Żadna nie potwierdziła się w testach potwierdzających. Wniosek: przypadek izolowany, bez cichej cyrkulacji w stadach. W USA tymczasem liczba ferm mlecznych z wirusem przekroczyła 1100 w 19 stanach, a na kalifornijskim wybrzeżu trwa pomór słoni morskich.
Grypa ptaków u kotów i psów: czego EFSA oczekuje od praktyków
W Europie w tym kwartale nie zgłoszono zakażeń u zwierząt domowych, ale w USA potwierdzono dwa koty (New Jersey, Wisconsin), a w kanadyjskim Saskatchewan kot padł po nagłych objawach neurologicznych i oddechowych. Raport przypomina też badanie z hrabstwa Los Angeles: 139 osób miało kontakt z kotami z podejrzeniem lub potwierdzeniem H5N1, 30 z nich miało objawy grypopodobne, u nikogo nie potwierdzono zakażenia PCR, ale u jednej bezobjawowej osoby z personelu weterynaryjnego wykryto przeciwciała. To pierwszy tak konkretny sygnał możliwej transmisji kot–człowiek. Dla tych, którzy pamiętają polski wybuch u kotów z 2023 r., brzmi to znajomo.
Zalecenia EFSA/ECDC dla lekarzy praktyków: nie karmić kotów i psów surowym mięsem drobiowym ani surową karmą z niekontrolowanych źródeł; w rejonach wysokiego ryzyka włączać się w nadzór nad zwierzętami towarzyszącymi; kot lub pies z objawami neurologicznymi albo oddechowymi w rejonie ognisk powinien być badany w kierunku HPAI. 22 z 27 przebadanych genetycznie wirusów od ssaków w Europie miało w PB2 marker adaptacji do ssaków.
Ryzyko dla ogółu populacji EFSA i ECDC oceniają jako niskie, dla osób narażonych zawodowo jako niskie do umiarkowanego. W tej drugiej grupie jesteśmy my. Rękawiczki, maska i okulary przy badaniu kota z objawami neurologicznymi z okolicy, gdzie właśnie likwidują fermę indyków, to nie przesada, tylko rozsądek. Warto też, żeby recepcja pytała o surowe mięso w diecie przez caly sezon, nie tylko wtedy, gdy w mediach głośno o ptasiej grypie.
Źródło: EFSA / ECDC — Avian influenza overview March–May 2026